U cilju priznanja i prepoznavanja, kao i medijske podrške najuspešnijim i najupornijim pojedincima, neformalnim grupama i organizacijama civilnog društva, Beogradska otvorena škola dodelila je tradicionalnu Godišnju nagradu za Pokretače promena.

Nagrada osmoj generaciji Pokretača promena dodeljena je u okviru konferencije Move.Link.Engage, a ove godine, u tri kategorije, priznanja su poneli izuzetni pojedinci i inicijative koje su obeležile borbu za bolje društvo:

• Prvi glas građana – Udruženje „Bezbednost mladih na internetu” iz Putinaca, za sveobuhvatnu borbu protiv digitalnog nasilja i vršnjačkog pritiska, kao i Udruženje „Ruralno” iz Pirota (za Mali Toplodolski Bazar), za osnaživanje lokalnih proizvođača i očuvanje tradicije Stare planine.

• Pohod na aktivizam – Neformalna grupa „Naučno.” iz Novog Pazara, koju su osnovali srednjoškolci sa ciljem da nauku, ekologiju i humanost približe mladima kroz inovativne digitalne sadržaje i rad na terenu.

• Pokretač/ica promena – Saša Vagić iz Vrčina, za beskompromisnu i uspešnu borbu građana protiv planiranog skladištenja opasnog medicinskog otpada u neposrednoj blizini škole i stambenih objekata.

Godišnja nagrada za Pokretače promena slavi motivisane građane koji istrajavaju u naporima da poboljšaju živote svojih sugrađana, a dodeljuje se u okviru projekta „EU Resurs centar za civilno društvo u Srbiji” koji podržava Delegacija Evropske unije u Srbiji. Pokrenuta je 2019. godine od strane Beogradske otvorene škole (BOŠ) i namenjena je istaknutim organizacijama civilnog društva, neformalnim grupama, ili pojedincima, u oblastima kao što su razvoj lokalne zajednice, pristup socijalnim uslugama, zaštita životne sredine i dostupnost kulturnih sadržaja.

Ko danas gradi bolje društvo? Ovo su priče i poduhvati Pokretača promena za 2026. godinu.

Od pasivnih posmatrača do digitalnih lidera

Udruženje „Bezbednost mladih na internetu” iz Putinaca pokrenuto je iz urgentne potrebe da se sistemski i preventivno odgovori na izazove digitalnog nasilja, ugrožene privatnosti i vršnjačkog pritiska u mrežnom okruženju. Prepoznavajući da tradicionalni obrazovni sistem teško drži korak sa brzinom tehnoloških promena, ova inicijativa je stvorila održive edukativne resurse i realizovala više od 40 interaktivnih radionica i vršnjačkih obuka u osnovnim i srednjim školama.

Pored edukacije, sprovedeni su i nacionalni istraživački projekti o mentalnom zdravlju mladih u digitalnom prostoru. Umesto suvoparnih predavanja, kreiran je dinamičan model edukacije koji govori jezikom savremenih generacija, uključujući nastavnike, roditelje i privredni sektor kroz donatorske akcije za opremanje škola u ruralnim sredinama.

Očuvanje tradicije i oživljavanje Stare planine

Mali Toplodolski Bazar, koji uspešno realizuje udruženje „RuralNo” iz Pirota već tri godine zaredom u selu Topli Do, izrastao je u prepoznatljivu platformu za povezivanje zajednice, lokalnih proizvođača, zanatlija i volontera. Inicijativa daje prostor domaćinstvima sa Stare planine da predstave svoje tradicionalne proizvode – od sira i zimnice do autentičnih ručnih radova.

Kroz saradnju sa lokalnim entuzijastima i međunarodnim volonterima Mladih istraživača Srbije, bazar je postao mesto susreta i razmene, dok ključ njegovog uspeha leži u tome što meštani postaju ravnopravni kreatori i preuzimaju vlasništvo nad daljim razvojem inicijative.

Kada srednjoškolci postanu pokretači nauke i humanosti

Neformalnu grupu „Naučno.” osnovali su srednjoškolci u Novom Pazaru sa željom da nauku, obrazovanje i kritičko mišljenje približe svojim vršnjacima. Kroz kratke i razumljive edukativne video-sadržaje na društvenim mrežama, kao i direktne posete školama i izdvojenim odeljenjima, ovi mladi ljudi su pokazali da se o nauci i kulturnom nasleđu može govoriti na blizak i privlačan način.

Pored edukativnog rada, grupa aktivno učestvuje u ekološkim manifestacijama poput EkoFesta i sarađuje sa udruženjima na prikupljanju pomoći za decu obolelu od retkih bolesti, spajajući nauku, kulturu, ekologiju i solidarnost.

Pobeda direktne demokratije i zaštita Vrčina

Inicijativa protiv skladištenja opasnog medicinskog otpada u Vrčinu pokazala je kako jedan odlučan pojedinac može da pokrene čitavu zajednicu. Kada je firma Investfarm-EKO planirala otvaranje opasnog skladišta u sred naselja, neposredno pored osnovne škole, meštane je okupio Saša Vagić. Kroz spontana okupljanja, organizovanje redarske službe i javne nastupe na medijima, Saša je insistirao na principima direktne demokratije – svaka odluka donosena je javno i većinskim glasanjem okupljenih građana.

Zahvaljujući prikupljenim preko 3.000 potpisa, stručnoj podršci univerzitetskih profesora i složnom otporu stotina građana, Ministarstvo zaštite životne sredine je naložilo ponavljanje postupka, čime je sprečeno otvaranje spornog skladišta i dokazano da solidarnost i građanski aktivizam grade neprobojan bedem u zaštiti lokalne zajednice.

Izvor fotografija: Tamara Umićević, Dana Tasovac / BOŠ