DIGITALNE PODELE: JEZIK, KULTURA I ROD NA SVETSKOJ MREŽI
Uvod

Kada govorimo o fenomenu digitalne podele (digital divide), najčešće mislimo na nejednakost u mogućnosti pristupa resursima Interneta i informaciono-komunikacionim tehnologijama (ICT) uopšte, bazirajući pri tom tu nejednakost na ekonomskim faktorima. Zaista, razvoj infrastrukture neophodne za široko umrežavanje određenih grupa ili čitavih nacija pre svega zavisi od nivoa ulaganja u to umrežavanje. S druge strane, procesi tehnološke difuzije Interneta i ICT zavise i od strukture znanja koja je prisutna u sredini kroz koju se difuzija ovih tehnologija odvija; opet, možemo reći, obrazovani kadrovi će biti razvijeni kada nivo ulaganja u njihovo obrazovanje bude dovoljan. Tako, stiče se utisak da je sve u razvoju Interneta neminovno povezano sa ekonomijom i da je ona, praktično, jedina determinanta nivoa umreženosti neke sredine. Međutim, naš cilj ove nedelje je da diskutujemo upravo one aspekte digitalne podele (bolje: digitalnih podela , kao što ćemo videti) koji nisu prevashodno posledica efekata ekonomskih faktora. Ti aspekti digitalne podele tiču se pre svega odnosa Interneta i jezika, problema reprezentacije različitih kultura i vrednosti na Internetu i problema reprezentacije roda.

Možda je korisno da se podsetimo na šta se sve odnosi koncept digitalne podele, uzimajući u obzir samo kriterijum pristupa kompjuterima i Internetu. Sledeći predlog za definiciju daje Pol Gorski (vidi u Online izvorima link na njegov odličan tekst!):

"The term "digital divide" has traditionally described inequalities in access to computers and the Internet between groups of people based on one or more social or cultural identifiers. Under this conceptualization, researchers tend to compare rates of access to these technologies across individuals [...] based on race, sex, disability status, and other identity dimensions. The "divide" refers to the difference in access rates among groups. The racial digital divide, for example, describes the difference in rates of access to computers and the Internet [...] between those racial groups with high rates of access (White people and Asian and Asian-American people) and those with lower rates of access (Black people and Latina(o) people). Similarly, the sex- or gender digital divide refers to the gap in access rates between men and women. "

"Termin "digitalna podela" je tradicionalno korišćen da se opišu nejednakosti u pristupu kompjuterima i Internetu između ljudskih grupa određenih preko jednog ili više društvenih ili kulturnih obeležja. Vođeni ovom konceptualizacijom, istraživači nastoje da porede stope pristupa ovim tehnologijama [...] u odnosu na rasnu pripadnost, pol, posebne potrebe i drugim obeležjima identiteta. "Podela" se odnosi na razliku u stopama pristupa među grupama. Digitalna podela prema rasi, tako, opisuje razlike u pristupu kompjuterima i Internetu [...] između rasnih grupa sa visokim stopama pristupa (Belci, Azijati i Amerikanci azijatskog porekla) i grupa sa niskim stopama pristupa (Crnci i Amerikanci hispanskog porekla). Slično, digitalna podela po polu (ili rodu) se odnosi na razliku u stopama pristupa između muškaraca i žena. "

(Gorski, 2001).

Često smo svedoci tendencije da se ova raznolikost mogućih digitalnih podela zanemari i da se posmatra samo ona koja govori o vezi indikatora umreženosti nekog društva (kao što je NRI indeks, o kome ćemo više čuti od Lazara Šestovića u jednoj od narednih nedelja) i nivoa ulaganja u razvoj ICT ili opštih ekonomskih indikatora (GDP i sl.).